Zorg en welzijn
Brief Per Saldo aan staatssecretaris over toekomst langdurige zorg
Dinsdag 1 februari heeft staatsecretaris Jet Bussemaker in een brief naar de Tweede Kamer haar visie langdurige zorg voor bekostiging AWBZ uiteengezet. Hieronder vindt u de reactie van Per Saldo, de belangenvereniging van mensen met een persoonsgebonden budget.
Per Saldo: Bussemaker mist kansen die het pgb biedt!
Per Saldo heeft flinke kritiek op de brief van staatssecretaris Jet Bussemaker over de toekomst van de AWBZ. De manier waarop zij naar de toekomst van het persoonsgebonden budget kijkt, vindt Per Saldo een gemiste kans. Het pgb levert namelijk niet alleen zorg op maat en tevreden zorggebruikers, maar het pgb biedt ook oplossingen voor het dreigende personeelstekort in de zorg en het beheersbaar houden van de kosten in de AWBZ.
De staatssecretaris heeft op 1 februari 2010 een uitgebreide brief aan de Tweede Kamer gestuurd. Hierin beschrijft ze haar visie op de langdurige zorg, haar beleid en welke acties ze onderneemt. Deze brief is te downloaden op www.pgb.nl.
Per Saldo doet niet mee aan uitsluiting De staatssecretaris steekt niet onder stoelen of banken dat zij het pgb belangrijk vindt en dat het moet blijven bestaan. Daarom wil zij maatregelen nemen die het oneigenlijk gebruik van het pgb tegengaan. Zij vindt het kwalijk dat pgb-geld uit de zorg wegstroomt in handen van zorgbemiddelaars. Daarnaast vindt zij het kwalijk dat zorgaanbieders het pgb gebruiken als oplossing voor wachtlijsten in de regios. Per Saldo is blij te lezen dat Bussemaker zich hierover duidelijk uitspreekt. Maar Per Saldo vindt het jammer dat ze geen visie neerlegt over hoe ze het pgb aantrekkelijk wil maken voor budgethouders. Het pgb is namelijk een middel voor mensen om de regie over hun leven te behouden, waardoor de positie van de client in relatie tot zijn zorgverlener sterk is. In haar brief benadrukt Bussemaker dat ze het versterken van de positie van de client erg belangrijk vindt. Alleen zien we dit belangrijke fundament van het pgb niet terug; een gmiste kans. Wat we lezen zijn onderzoeken die ze wil laten doen en acties om het pgb te zuiveren van oneigenlijk gebruik; ze koerst met deze onderzoeken op nieuwe maatregelen om bepaalde groepen uit te sluiten voor het pgb.
Vereenvoudig en verbeter de pgb-regeling De staatssecretaris schrijft dat ze deze onderzoeken samen met Per Saldo uitvoert. Zo lijkt het alsof wij ons achter de ideeen van de bewindsvrouw scharen, maar dat is nadrukkelijk niet het geval! Per Saldo is er niet op uit om groepen budgethouders op te sporen, die oneigenlijk gebruik zouden maken van het pgb, zodat er regels kunnen worden opgesteld om deze groepen uit te sluiten. Hierover hebben wij inmiddels ook al overleg gehad met het ministerie van VWS en ons is beloofd dat er goed zal worden gekeken, hoe te voorkomen is dat groepen worden uitgesloten. Per Saldo vindt namelijk dat iedereen die zorg nodig heeft weloverwogen moet kunnen kiezen voor een pgb. Ook iemand met gedragsproblemen moet kunnen kiezen voor een pgb als hij vindt dat hij daarmee de begeleiding en ondersteuning kan inkopen om zelfstandig te kunnen leven. Iemand die vanwege een beperking zelf zijn financien niet goed kan beheren, moet met een pgb in staat worden gesteld om dat wel te kunnen. Vaak hebben zij mensen in hun omgeving die hen daarbij kunnen helpen. Ouders bijvoorbeeld, die voor hun volwassen zonen en dochters een wooninitiatief regelen, moeten daar een pgb voor kunnen inzetten. Maar bovenal, maak de regeling eenvoudiger! Daar heeft iedereen baat bij. Wij constateren dat de papierwinkel van de budgethouder maar blijft toenemen terwijl dit kabinet inzet op lastenverlichting. In deze brief krijgt dit onderwerp helemaal geen aandacht.
Biedt mensen ondersteuning Per Saldo doet mee aan deze onderzoeken, zodat zichtbaar wordt dat er verschillende groepen budgethouders zijn. Het onderzoek kan adviezen opleveren op welke onderdelen van de regeling verbetering nodig is, zodat het zelf regelen van de zorg een plezier wordt. Het onderzoek zal ons ook leren hoe we mensen die zorg nodig hebben, op tijd en vooraf kunnen informeren over de keuze die ze hebben tussen zelf zorg regelen met een pgb of de zorg ontvangen via een instelling (zorg in natura), zodat ze weloverwogen een keuze kunnen maken. En als mensen kiezen voor een pgb, dan moeten zij, met name in de eerste periode, ondersteund worden, zodat ze kunnen leren hoe een pgb te beheren en wat je er wel mee kunt en wat niet. Dit kan vrij eenvoudig, door een gratis cursus aan te bieden bij Per Saldo. Ook een cursus als onderdeel van het keuzeproces zou tot de mogelijkheden moeten behoren, iets waar ze in enkele buitenlanden hele goede ervaringen mee hebben. In de brief van de staatssecretaris lezen we niets over deze mogelijkheden als oplossing voor het, gelukkig weinig voorkomende, oneigenlijk gebruik.
Pak de echte problemen aan Toch zit daar wel de oplossing. Zo pakken we het oneigenlijk gebruik van het pgb aan bij de wortel van de ontsteking. Daardoor wordt voorkomen dat zorgbureaus mensen een pgb opdringen, terwijl ze liever de zorg rechtstreeks van een instelling ontvangen. Daarnaast moet worden voorkomen dat zorgaanbieders het pgb gebruiken om de wachtlijsten op te lossen. In elke regio moet alle nodige zorg beschikbaar zijn, zodat mensen niet noodgedwongen een pgb nemen omdat ze anders niet de juiste zorg kunnen krijgen. Bussemaker moet de aanbieders en zorgkantoren hierop aanspreken en ervoor zorgen dat ze hierop actie ondernemen. De staatssecretaris signaleert deze problemen in haar brief maar geeft niet aan wat ze hiertegen gaat doen.
Wees trots op mensen met een pgb Wel lezen we dat de staatssecretaris het pgb wil terugbrengen naar de oorspronkelijke doelstelling. Volgens Per Saldo is de oorspronkelijke doelstelling: het pgb moet beschikbaar zijn voor alle mensen met een beperking, die de eigen regie over hun leven willen houden. Met een pgb kunnen zij zelf hun zorg organiseren, die past bij het leven dat zij willen leven. Alleen dit criterium geldt, ongeacht de beperking. Per Saldo wil niet dat groepen worden uitgesloten. Wij betreuren het dat de staatssecretaris de mensen met een pgb niet meer omarmd, niet meer trots is op deze mensen. Want budgethouders krijgen hun zorg op maat, het middel pgb versterkt hun positie als zorgvrager - hier legt Bussemaker veel nadruk op in haar beleid - en bovendien kosten budgethouders de maatschappij een stuk minder geld (gemiddeld 25 procent minder) dan de mensen die hun zorg rechtstreeks van zorginstellingen ontvangen.
Groepsopvang als standaard voor zorg thuis is een ramp Verder wil de staatssecretaris grenzen gaan stellen aan de mogelijkheden van zorg thuis. De bewindsvrouw wil niet dat mensen thuis in de weer zijn om een eigen kliniek in te richten. En passant noemt ze een voordeel van een instelling, dat die met eigen betalingen van een klant goedkope arrangementen kan aanbieden. De staatssecretaris vergeet dat veel instellingen dat arrangement ook aanbieden aan bezoekers en mensen uit de buurt en dat de maaltijdservice aan huis door cateraars een ongekende bloei doormaakt. Het charmeoffensief van de staatssecretaris voor deze collectieve zorg heeft als inzet om de financiering van de zorg thuis te begrenzen tot de kosten van groepsopvang. Dit schreeuwt om een debat of we in Nederland groepsopvang als standaard voor de zorg thuis willen neerzetten. Financieel gezien een makkelijke standaard om de uitgaven in de AWBZ te beheersen, maar een onmogelijke standaard voor mensen met een levenslange beperking om een zelfstandige burger te zijn in alle rollen die daarbij horen. Een standaard die als ernstige bijwerking heeft dat mensen zonder gevulde portemonnee aangewezen zijn op groepsopvang. We weten dat mensen met een levenslange beperking sociaal economisch gezien heel zwak staan en veel problemen kennen om daaraan te ontkomen. Een financiele norm gebaseerd op groepsopvang zal velen definitief de mogelijkheid ontnemen om te ontsnappen aan een minimum bestaan. Wij verwachten van de staatssecretaris een AWBZ-beleid, dat mensen met een levenslange beperking de mogelijkheid biedt om thuis te kunnen blijven wonen met voldoende middelen om de benodigde ondersteuning te kunnen organiseren.
Stop energie in goede zorg thuis Daar past zorg op maat bij, iets waar Bussemaker vanaf wil stappen. Mensen die aanspraak kunnen maken op verblijf in een instelling worden sinds 2007 geindiceerd in een zorgzwaartepakket (zzp). Er wordt niet meer gekeken naar wat de persoon precies nodig heeft aan zorg - zorg op maat - maar er wordt gekeken welke van de 52 zorgzwaartepakketten het beste bij hem past. De staatssecretaris wil ook dit soort pakketten gaan ontwikkelen voor mensen die thuis hun zorg ontvangen; extramurale zorgzwaartepakketten (ezp’s). Maar het is niet voor niets dat het ministerie geen vorderingen maakt op de ontwikkeling van deze extramurale zzp's. De zorg thuis is zo divers en persoonlijk dat het onmogelijk is om standaard pakketten te ontwikkelen die recht doen aan de zorg thuis.
Wordt het niet tijd om te stoppen met de verdere ontwikkeling van ezp's en alle energie te gaan stoppen in goede zorg thuis? Terecht dat de staatssecretaris zich zorgen maakt over voldoende personeel voor mensen die thuis blijven wonen. Maar een grote kracht van het pgb is dat het op de arbeidsmarkt mensen bereikt die anders nooit in de zorg zouden stappen. Het pgb versterkt de inzet van de informele zorg, inclusief mantelzorg. Daarom is het pgb een onmisbaar element in het oplossen van het dreigende personeelstekort in de reguliere zorg. Daarbij past een visie en een beleid om het gebruik van het pgb te promoten. Een charmeoffensief voor het pgb is in deze brief niet terug te vinden. Een gemiste kans vindt Per Saldo. Zeker omdat het pgb ook oplossingen biedt voor dit dreigende personeelstekort, naast het beheersbaar houden van de kosten voor de overheid.
Mocht u hierover vragen hebben, bel gerust.
Hartelijke groet,
Stans Damen
Communicatie-adviseur
030-7897807
06-46062803
s.damen@pgb.nl
PerSaldo
Vereniging van mensen met een persoonsgebondenbudget
Postbus 19161
3501DD Utrecht
www.pgb.nl